Daarom houdt wol je warm als het nat is

Waarom wol je (tot op zekere hoogte) zelfs als het nat is warm houdt

Er gaan veel geruchten en mythes de ronde over wat er gebeurt als wol nat wordt. Verliest het zijn isolerende eigenschappen, of behoudt het die juist? Genereert het zelfs actief warmte? Om je te helpen bij de voorbereiding op je volgende avontuur, gaan we wat licht op de zaak werpen.

Hoe wol isoleert

Om dit te begrijpen, moet je eerst weten waardoor wol zijn isolerende eigenschappen krijgt: wolvezels hebben nooit een glad oppervlak. Daardoor liggen twee wolvezels nooit perfect op elkaar en vormen ze dus geen naadloze overgang.

In plaats daarvan ontstaan er bij het spinnen van wol talloze minuscule luchtzakjes die lucht vasthouden. Omdat stilstaande lucht een zeer slechte warmtegeleider is, wordt je lichaamswarmte slechts in beperkte mate afgegeven. Het isolerende effect van deze luchtzakjes maakt wol een uitstekende keuze bij koude temperaturen, omdat het je lichaamswarmte dicht bij je lichaam houdt in plaats van deze af te geven aan de koude omgevingslucht. Daardoor houdt wol je in de winter lekker warm.

Hoe fijner de wolvezels in het materiaal waarvan je kledingstuk is gemaakt, hoe sterker het isolerende effect. Dit komt doordat er exponentieel meer ultrakleine luchtzakjes ontstaan tussen fijnere wolvezels, die warme lucht vasthouden en zo als isolerende laag tegen de koude buitenlucht dienen.

Warmt zelfs in natte toestand

Om dezelfde reden zijn onze jak- en kamelenwol aanzienlijk warmer dan merinowol. Jak- en kamelenvezels zijn fijner dan conventionele merinowol, waardoor er meer luchtzakjes tussen kunnen ontstaan die als isolerende laag fungeren.

Om het isolerende effect te behouden, moeten deze luchtzakjes intact blijven. Zonder deze luchtzakjes wordt er geen lucht vastgehouden om je lichaamswarmte te isoleren en te behouden.

Het magische 30–35%

Hier komt iets om de hoek kijken wat je vast al vaak hebt gehoord (we hebben er zelf ook flink aan bijgedragen): Wol kan tot 30% van zijn eigen gewicht aan vocht opnemen zonder nat aan te voelen (even terzijde: onze yakwol neemt zelfs tot 35% van zijn eigen gewicht aan vocht op). Dit wordt vaak meteen gevolgd door de opmerking: “Daarom houdt het je warm, zelfs als het nat is.”

Maar wacht even: wat heeft het ene met het andere te maken? De verklaring is eigenlijk heel simpel: tot aan de magische drempel van 30–35% van zijn eigen gewicht neemt een wollen stof vocht op zonder dat de basisstructuur verandert. Het vocht wordt door de vezels zelf opgenomen, in plaats van zich ertussen op te hopen. Dit betekent dat de luchtzakjes intact blijven, en daarmee ook de warmte-isolerende laag.

In tegenstelling tot veel andere materialen, waarvan het isolerende effect afneemt zodra de eerste druppel vocht erop valt, blijft de thermische prestatie van wol nog geruime tijd intact, zelfs bij lichte regen en zweet.

Boven 30–35% begint wol ook zijn isolerende vermogen te verliezen. Watermoleculen verdringen de luchtzakjes tussen de vezels. Omdat water, in tegenstelling tot lucht, warmte efficiënter geleidt, geeft de wol nu lichaamswarmte af aan de buitenlucht, waardoor de thermische prestaties afnemen.

Wol verliest zijn isolerende vermogen echter langzamer dan andere materialen en behoudt zijn basisstructuur zelfs als het nat is, waardoor het beter presteert dan nat katoen en synthetische vezels en je langer tegen de kou beschermt. Bovendien is wol waterafstotend: bij lichte regen blijft het, in tegenstelling tot katoen of synthetische vezels, vaak enkele uren droog en behoudt het zo zijn isolerende werking. Nog een voordeel van onze jak- en kamelenwol: de haren van jakken en kamelen zijn van binnen hol en gevuld met lucht. Als de wol nat wordt, verdringt het water de luchtzakjes tussen de afzonderlijke wolvezels. De holle ruimte binnenin de jak- en kamelenvezels blijft echter gevuld met lucht – tenminste, totdat je in je functionele kleding gaat zwemmen. Daardoor behoudt jak- en kamelenwol, zelfs als het helemaal nat is, aanzienlijk betere isolerende eigenschappen dan andere materialen en wolsoorten.

Omdat we bovendien een zwaarder breiwerk gebruiken dan bij de meeste functionele kleding van merinowol, duurt het navenant langer voordat onze wol de vochtdrempel van 30–35% overschrijdt, aangezien het vocht zich in eerste instantie gelijkmatig over de hele stof verspreidt. Daardoor houdt je functionele kleding van jak- en kamelenwol je tot wel twee keer zo lang warm en droog als merinowol.

Slecht weer bestaat niet. Er bestaat alleen slechte kleding.

Hoe wol actief warmte genereert

Maar er is nog een tweede eigenschap die wol tot een van de beste stoffen voor nat weer maakt: als wol nat wordt, geeft het actief warmte af.

Deze eigenschap ontstaat door een chemische reactie in de wolvezel. Als wol in contact komt met waterdamp, bindt een watermolecuul zich aan de binnenste kern van de wolvezel in een exotherm proces dat adsorptie heet. De waterstofbruggen die daarbij ontstaan geven thermische energie vrij, die de wol in de vorm van warmte verlaat.

De mythe klopt dus: dankzij deze chemische reactie houdt wol niet alleen je lichaamswarmte vast, maar genereert het zelfs warmte.

Hoe meer wol er kan reageren, hoe groter het verwarmende effect. Ook hier heeft onze functionele kleding van jak- en kamelenwol een voordeel: door het zwaardere breiwerk dat we gebruiken, bevat deze aanzienlijk meer wol. Daardoor houd je niet alleen langer droog, maar geeft de kleding bij nat weer ook tot twee keer zoveel warmte af als vergelijkbare functionele kleding van merinowol.

Waar zelfs wol zijn grenzen bereikt

Om ervoor te zorgen dat je goed voorbereid bent op je volgende missie, zien we het ook als onze verantwoordelijkheid om je te informeren over de beperkingen van je sportkleding.

De holle vezelstructuur van jak- en kamelenwol biedt betere isolatie dan welke andere wol dan ook als het nat is; ons zwaardere breiwerk bereikt zijn vochtopnamegrens pas na verloop van tijd, en de dikkere wolstof genereert door absorptie meer warmte. Bij een bepaalde mate van blootstelling aan water neemt het isolerende effect echter aanzienlijk af of – in het geval van een kleedstuk dat druipnat is – verdwijnt het volledig, net als bij elk ander materiaal.

Met onze sportkleding stel je het moment uit waarop het isolerende vermogen van de wol begint af te nemen en verminder je het warmteverlies, zelfs als de stof nat is. Er treedt echter nog steeds aanzienlijk warmteverlies op zodra de wol verzadigd is tot ongeveer 80% of meer van zijn eigen gewicht. Op dat moment weegt de warmteafgifte van de vochtige wol zwaarder dan het isolerende effect van de holle vezels en de warmte die vrijkomt tijdens de opname.

Het goede nieuws: onze functionele kleding is zo ontworpen dat deze situatie bijna nooit voorkomt, zelfs niet bij hevig zweten of urenlange motregen. Dit maakt onze functionele kleding van jak- en kamelenwol uniek.

Hoe je jezelf kunt beschermen tegen onderkoeling bij koud, nat weer

Mocht je toch onverwachts in een zware regenbui of onweer terechtkomen en geen regenjas bij de hand hebben of een schuilplaats om je te beschermen, dan is dit ons advies: raak niet in paniek. Trek al je buitenste lagen uit tot je alleen je basislaag van yakwol, sjaal en muts overhoudt, en berg je tussenlaag en warme buitenlaag veilig op in je waterdichte rugzak. Nu kun je het tempo het beste opvoeren.

Yakwol is, net als je lichaam, geoptimaliseerd voor topprestaties en in staat om in korte tijd verbazingwekkende dingen te doen: de lichaamswarmte die vrijkomt door snelle bewegingen – en die effectief door de wol wordt vastgehouden – en de warmte die de wol bij het eerste contact met water opneemt, houden je vaak warm totdat je een veilige schuilplaats hebt gevonden. Eenmaal daar aangekomen trek je je doorweekte basislaag uit en trek je je yakwol-trui of -vest weer aan, dat droog is gebleven. Het voert het resterende vocht uit je lichaam af en houdt je lichaamswarmte vast in de miljoenen luchtzakjes, zodat je snel weer opwarmt en onderkoeling voorkomt.