Jak chłodzenie parowe staje się śmiertelnym zagrożeniem na dużych wysokościach

Dlaczego chłodzenie wyparne na dużych wysokościach może prowadzić do ostrej hipotermii

Ludzkie ciało potrafi zdziałać niesamowite rzeczy. To jeden z niewielu organizmów na świecie, które potrafią się pocić, a tym samym regulować temperaturę ciała.

Kiedy się pocimy, nasze ciało uwalnia wodę, która odparowuje na skórze. Aby przejść w stan gazowy, wiązania między cząsteczkami wody muszą zostać zerwane przez energię cieplną. W trakcie tego procesu ciepło jest pobierane z otoczenia – z naszej skóry i otaczającego nas powietrza. W ten sposób powstaje chłodzenie wyparne, które ochładza nas podczas wysokich temperatur i intensywnej aktywności fizycznej oraz zapobiega przegrzaniu.

Jednak ten mechanizm – choć genialny i niezbędny do przetrwania – szybko staje się śmiertelnym zagrożeniem w wysokich górach.

Ciśnienie atmosferyczne spada z każdym metrem wysokości

Dzieje się tak, bo wraz ze wzrostem wysokości nie tylko spada temperatura, ale też zmniejsza się ciśnienie powietrza – o około 1 hPa na każde 8 metrów. Powietrze staje się rzadsze. Są dwa główne powody: po pierwsze, grawitacja Ziemi przyciąga większość cząsteczek powietrza w dół, skupiając je blisko jej powierzchni. Po drugie, na dużych wysokościach nad tobą jest mniej powietrza, które mogłoby wywierać nacisk w dół.

W rezultacie, na dużych wysokościach w każdym litrze powietrza jest mniej cząsteczek powietrza niż na poziomie morza. Dlatego w wysokich górach trudniej oddychać. Z każdym wdechem masz do dyspozycji mniej cząsteczek tlenu.

Ale w grę wchodzi jeszcze jeden efekt: woda szybciej zamienia się w parę wodną. Na przykład na wysokości 4000 metrów nad poziomem morza temperatura wrzenia wynosi 87 °C; na wysokości 6000 metrów nad poziomem morza spada już do 80 °C; a na szczycie Mount Everestu, na wysokości 8848 metrów nad poziomem morza, wynosi zaledwie 71 °C. Innymi słowy: woda potrzebuje mniej energii, by zamienić się w gaz. Dzieje się tak, bo niższe ciśnienie i mniejsza gęstość powietrza oznaczają, że mniej cząsteczek powietrza naciska na cząsteczki wody, które w przeciwnym razie powstrzymywałyby unoszące się cząsteczki wody. W rezultacie woda łatwiej zamienia się w gaz.

Mount Everest – 8848,86 metrów nad poziomem morza

Jak chłodzenie wyparne może cię ochłodzić w ciągu kilku minut

Nie oznacza to jednak bynajmniej, że poczujesz mniejszy chłód, bo parowanie wymaga mniej energii. Jest wręcz przeciwnie: w wysokich górach, powyżej 2500 metrów, niebezpieczny efekt może cię wychłodzić w mgnieniu oka. Dzieje się tak, bo wilgoć z przemoczonej odzieży paruje na tych wysokościach znacznie szybciej, uwalniając w krótkim czasie niebezpiecznie dużą ilość ciepła. Naturalny system „klimatyzacji” twojego ciała, że tak powiem, reaguje zbyt gwałtownie. Zamiast lekko cię ochłodzić podczas aktywności fizycznej, wilgoć wydzielana przez twoje ciało teraz naraża cię na ryzyko ostrej hipotermii.

Często masz tylko kilka minut

Z powodu szybkiego parowania i znacznej utraty ciepła w trakcie tego procesu zagrażająca życiu hipotermia może wystąpić nawet latem, przy bardzo łagodnych temperaturach wynoszących 10–15 °C na wysokości 4000–6000 metrów n.p.m., już po niecałych 30 minutach spędzonych w mokrej odzieży; najpóźniej po dwóch godzinach szanse na uratowanie cię w stanie żywym są praktycznie zerowe. Ponieważ temperatury na dużych wysokościach często są bliskie zeru lub znacznie poniżej, twoje szanse na przeżycie drastycznie spadają: w przemoczonej potem odzieży, która straciła swoje właściwości izolacyjne, często masz co najwyżej 5–15 minut, zanim temperatura twojego ciała spadnie do poziomu zagrażającego życiu; śmierć z wyziębienia często następuje w mniej niż godzinę – to zbyt krótki czas, by ekipy ratownicze zdążyły do ciebie dotrzeć, nawet przy dobrej pogodzie.

Wiatry na dużych wysokościach i suche powietrze pogłębiają utratę ciepła

Utrata ciepła jest potęgowana przez inne warunki pogodowe panujące w wysokich górach, zwłaszcza przez silne wiatry wysokogórskie, które wieją przez cały rok – na szczytach regularnie przekraczają prędkość 75 km/h – oraz przez wyjątkowo suche powietrze, którego wilgotność często wynosi zaledwie 20–30% (w porównaniu z roczną średnią w Niemczech wynoszącą 75–80%). Suche powietrze wyciąga z twojego ciała niebezpiecznie dużą ilość wilgoci i sprzyja (nadmiernie) szybkiemu parowaniu; silne wiatry pozbawiają twoje ciało otaczającego je ciepłego powietrza. Oba zjawiska sprawiają, że ochładzasz się jeszcze szybciej.

Jak chronić się przed utratą ciepła spowodowaną chłodzeniem wyparnym i hipotermią

Warunki panujące w wysokich górach wymagają starannego doboru odzieży i dostosowania jej do ekstremalnych warunków pogodowych w terenie wysokogórskim. Zwłaszcza na ekstremalnych wysokościach 4000 metrów i wyżej powinieneś więc zawsze mieć w plecaku ciepłą kurtkę puchową z wodoodporną warstwą zewnętrzną – niezależnie od pory roku – aby niezawodnie zapewnić sobie ciepło w temperaturach znacznie poniżej zera.

Jednak odpowiednia odzież zaczyna się od właściwych warstw podstawowych i środkowych. Podczas gdy syntetyczne warstwy podstawowe i środkowe w Alpach europejskich to zazwyczaj tylko kwestia komfortu, na wysokościach 4000 m n.p.m. i wyżej mogą szybko stać się śmiertelnym zagrożeniem. Nawet cienka warstwa podstawowa lub środkowa z wełny merynosowej osiąga na takich wysokościach swoje granice. Dzieje się tak, ponieważ żaden z tych materiałów nie jest w stanie w wystarczającym stopniu zrekompensować ogromnej utraty ciepła spowodowanej intensywnym chłodzeniem wyparnym na dużych wysokościach.

Dlatego potrzebujesz materiału zaprojektowanego tak, by zminimalizować chłodzenie wyparne w warunkach wysokogórskich: wełna z jaka.

Into thin air

Jak oddychalność wełny z jaka zapobiega występowaniu chłodu spowodowanego chłodzeniem wyparnym

Jej kluczową zaletą jest wysoka oddychalność. Wełna z jaka jest najbardziej oddychającą wełną na świecie i jest nawet o 66% bardziej oddychająca niż wełna merynosowa. Chroni cię przed hipotermią spowodowaną chłodzeniem wyparnym w wysokich górach lepiej niż jakikolwiek inny materiał – nie pomimo, ale właśnie dzięki tej wysokiej oddychalności.

Wełna z jaka minimalizuje chłodzenie wyparne, natychmiast odprowadzając wilgoć z ciała. Wełna z jaka radzi sobie z tym lepiej niż jakikolwiek inny rodzaj wełny. W rezultacie chłodzenie wyparne zachodzi na zewnętrznej warstwie wełny, a nie bezpośrednio na skórze, gdzie wewnętrzne włókna izolują i łagodzą ten efekt. Ten mechanizm ogranicza utratę ciepła spowodowaną chłodzeniem wyparnym skuteczniej niż jakikolwiek inny materiał, niezawodnie chroniąc cię przed wychłodzeniem podczas wymagających fizycznie wspinaczek.

Dlaczego nasze warstwy podstawowe i średnie są najlepszym wyborem do ograniczenia utraty ciepła spowodowanej chłodzeniem wyparnym w wysokich górach

Nasza odzież funkcyjna to jedyna na świecie odzież outdoorowa wykonana w całości z wełny z jaka. Podczas gdy nasi konkurenci używają wełny merynosowej lub włókien syntetycznych – które nie zapewniają wystarczającej ochrony przed chłodzeniem wyparnym na ekstremalnych wysokościach – nasza odzież funkcyjna, wykonana z czystej wełny z jaka, została zaprojektowana z myślą o warunkach wysokogórskich i chroni cię nawet w najtrudniejszych warunkach. Nawet w porównaniu z mieszanką wełny merynosowej i jakowej, nasza odzież funkcjonalna, wykonana w 100% z nieprzetworzonej wełny z jaka, zapewnia znacznie skuteczniejszą ochronę przed zagrażającą życiu hipotermią.

The Power of the Himalaya

Do produkcji naszej odzieży funkcyjnej używamy też grubszej dzianiny (która dzięki większej oddychalności równie skutecznie reguluje wilgoć).

Pomaga to chronić przed hipotermią z trzech powodów: po pierwsze, grubsza tkanina może wchłonąć więcej wilgoci, zanim całkowicie się nasączy i straci swoje właściwości izolacyjne.

Ponadto nasza grubsza dzianina tworzy wyjątkowo grubą barierę chroniącą przed chłodzeniem wyparnym. Kiedy nasze warstwy podstawowe i pośrednie odprowadzają wilgoć na zewnątrz, między źródłem chłodzenia wyparnego a twoim ciałem tworzy się więcej drobnych kieszonek powietrza, które izolują przed zimnem i chronią cię przed hipotermią.

Wreszcie, w przeciwieństwie do wełny merynosowej czy włókien poliamidowych, włókna sierści jaka, które są puste w środku, zapewniają nawet o 40% lepszą izolację przed zimnem niż wełna merynosowa. Bariera między miejscem, w którym zachodzi chłodzenie wyparne, a twoim ciałem jest zatem nie tylko wyjątkowo gruba, ale też szczególnie skuteczna.

Te właściwości sprawiają, że nasze warstwy podstawowe i pośrednie z wełny jaka, czapki i szaliki są najlepszymi towarzyszami w wysokogórskim terenie, niezawodnie chroniąc cię przed hipotermią spowodowaną chłodzeniem wyparnym nawet na wysokościach powyżej 6000 m n.p.m.