Dlaczego ludzie zamarzają na śmierć na pustyni

Najczęstsza przyczyna śmierci na pustyni

Kiedy ludzie myślą o pustyni, przychodzą im na myśl skrajna suchość i upał – nieustanne słońce, bez cienia w zasięgu wzroku. Na pustyni – przynajmniej na tych suchych, które pasują do naszego klasycznego wyobrażenia – panują ekstremalnie wysokie temperatury, przez co nieprzygotowany podróżnik może umrzeć z wyczerpania cieplnego w ciągu kilku godzin.

Wydaje się logiczne, że najczęstszą przyczyną śmierci na pustyni jest udar cieplny lub odwodnienie, a więc można to bezpośrednio przypisać wysokim temperaturom.

Ale nic nie może być dalsze od prawdy: najczęstszą przyczyną śmierci na suchych pustyniach nie jest udar cieplny, lecz śmierć z wyziębienia. Śmierć z zimna. Na pustyni. Tak, to możliwe – i, co szokujące, jest to w rzeczywistości bardzo powszechne zjawisko. Wyjaśnimy, dlaczego tak się dzieje i co możesz zrobić, żeby się przed tym zabezpieczyć.

Dlaczego na pustyni może być bardzo zimno

W ciągu dnia temperatury na pustyni regularnie przekraczają 45 °C; latem szczytowe temperatury często sięgają ponad 50 °C. W wielu miejscach ten upał wynika z tego, że pustynie leżą blisko równika, gdzie promienie słoneczne są szczególnie intensywne. Ze względu na suchość nie ma też roślinności, która zapewniłaby chłodzący cień lub pochłonęłaby część ciepła.

Ochrona przed zimnem w najgorętszych klimatach świata. Tak, mówimy poważnie.

Ale upał nie trwa długo. Gdy tylko słońce znika za horyzontem, na pustyni bardzo szybko robi się chłodniej. Jest kilka powodów takiego stanu rzeczy:

• Luźny piasek pustynny bardzo słabo przewodzi ciepło. Ponieważ między ziarnami piasku gromadzi się powietrze – co utrudnia przenoszenie ciepła – piasek pustynny nagrzewa się w ciągu dnia tylko powierzchownie, przez co w nocy bardzo szybko oddaje zgromadzone ciepło.
• Z powodu ekstremalnej suchości wilgotność powietrza jest bardzo niska. Suche powietrze bardzo słabo zatrzymuje ciepło, przez co ochładza się szybciej niż wilgotne.
• W ciągu dnia słońce nagrzewa ziemię. Gdy tylko słońce zachodzi, Ziemia wypromieniowuje to ciepło bezpośrednio w zimną przestrzeń kosmiczną w postaci promieniowania podczerwonego. Z powodu ekstremalnych temperatur na pustyni prawie nigdy nie tworzą się chmury. Nocne niebo jest rozgwieżdżone i czyste. W rezultacie żadna warstwa ochronna nie zatrzymuje ciepła; ucieka ono niemal bez przeszkód w przestrzeń kosmiczną.
• Wreszcie nie ma tam ani roślinności, ani wody, które mogłyby magazynować ciepło przez dłuższy czas. Często dochodzi do tego jeszcze silny wiatr, bo niewiele jest naturalnych przeszkód, które mogłyby go zatrzymać lub zablokować.

Z tych powodów temperatury na pustyni często spadają w nocy o 20–30 °C w ciągu kilku godzin – a w najbardziej ekstremalnych rejonach nawet o 40 °C – w porównaniu z dziennymi maksimumami. Zimą temperatury w nocy często osiągają punkt zamarzania lub są tylko nieznacznie powyżej niego. Bez ciepłej odzieży istnieje poważne ryzyko śmierci z powodu wychłodzenia.

Ale nawet latem, kiedy temperatury w nocy utrzymują się na poziomie około 15–25 °C, śmierć z powodu hipotermii nigdy nie jest daleko.

Przeciwstawiając się upałowi – wielbłąd dwugarbny

Dlaczego twoje ciało nie jest już w stanie samo cię ochronić

Kiedy jesteś narażony na ekstremalne upały, twoje ciało natychmiast ogranicza produkcję ciepła do minimum, aby zapobiec przegrzaniu. Ekstremalne upały to poważne wyzwanie dla twojego organizmu. Naczynia krwionośne w skórze rozszerzają się, ponieważ organizm próbuje obniżyć temperaturę poprzez chłodzenie wyparne. W rezultacie serce musi bić szybciej, bo rozszerzone naczynia krwionośne w skórze oznaczają, że do narządów wewnętrznych dociera mniej krwi i tlenu. Prowadzi to do wyczerpania, zawrotów głowy i zmęczenia. Do tego dochodzi znaczna utrata płynów, którą organizm musi zrekompensować. Krótko mówiąc: nasz organizm jest na granicy wytrzymałości. Z całych sił stara się zapobiec śmiertelnemu udarowi cieplnemu.

Jeśli mu się to uda, pojawia się drugie zagrożenie – takie, którego organizm już nie przewiduje: zimno.

Chociaż nasz organizm świetnie radzi sobie z szybkim zmniejszeniem produkcji ciepła w upale, nie potrafi tak łatwo odwrócić tego procesu. Potrzebuje na to czasu. Ale ponieważ na pustyni robi się tak szybko chłodno, nie ma na to czasu. Rozpoczyna się wyścig z czasem. Zdrowy, wypoczęty organizm mógłby dobrze się chronić w temperaturach 15–25 °C.

Ale po całym dniu w temperaturze powyżej 45 °C twoje ciało jest poważnie osłabione. Do tego dochodzi wiatr, przez który temperatura 15–25 °C wydaje się raczej 10 °C. Po chwili zaczynasz drżeć. To sposób, w jaki twoje ciało próbuje się ogrzać. Zwijasz się w kłębek, żeby choć na chwilę nie czuć tego zimna – a potem, w mgnieniu oka, z wyczerpania zapadasz w sen i już nigdy się nie budzisz. W nocy umierasz z hipotermii, nawet nie zdając sobie z tego sprawy.

Pustynia Gobi – ojczyzna wielbłąda dwugarbnego

Jak chronić się przed upałem i zimnem na pustyni

Z tych powodów nasze zalecenia dotyczące pustyni niewiele różnią się od tych dotyczące wysokich gór. Ze względu na wyjątkową odporność zarówno na ekstremalnie wysokie, jak i bardzo niskie temperatury, wełna wielbłądsza jest lepszym wyborem na pustynię.

1. Oddychająca warstwa podstawowa i oddychająca bielizna

Nasza lekka koszulka z wełny wielbłądziej skutecznie izoluje ciało przed ciepłem z zewnątrz, szybko odprowadza pot i nadmiar ciepła oraz reguluje temperaturę ciała dzięki chłodzeniu przez parowanie. Chroni też przed promieniowaniem UV (UPF 40+) i nieprzyjemnymi zapachami. Nasze szorty i staniki z wełny jaka idealnie sprawdzają się jako bielizna. Regulują wilgoć skuteczniej niż wełna wielbłądsza, więc ich wyższa wydajność termiczna nie ma znaczenia na ograniczonej powierzchni skóry, którą zakrywają.

2. Oddychająca, cienka warstwa środkowa

Aby zapewnić ochronę przed słońcem i cyrkulację powietrza, polecamy cienką, oddychającą warstwę środkową, która chroni ciało przed intensywnym nasłonecznieniem, a jednocześnie pozwala na swobodny przepływ powietrza, dzięki czemu ciepło wydzielane przez warstwę podstawową może swobodnie uchodzić na zewnątrz. Idealna będzie lekka koszula wykonana w 100% z delikatnej wełny merynosowej, na przykład od naszej partnerskiej firmy Rocky Mountain Shirt Company, w jasnym kolorze, takim jak biały lub beżowy.

3. Kurtka zewnętrzna w plecaku: Ciepła kurtka izolacyjna

Na pustyni nie potrzebujesz ochrony przed deszczem. Zamiast tego Twoja kurtka wierzchnia powinna być superciepłą warstwą środkową, zapewniającą dodatkowe ciepło i izolację. Możesz ją po prostu założyć na noc, a w ciągu dnia wygodnie schować do plecaka.

Od wiosny do jesieni polecamy nasze średniej grubości swetry rozpinane i bluzy z półsuwakiem wykonane w 100% z wełny wielbłądziej. Zapewniają one przytulne ciepło podczas chłodnych pustynnych nocy i niezawodnie chronią przed hipotermią.

Zimą, nawet na pustyni, ubieraj się ciepło i wybierz nasz gruby kardigan wykonany w 100% z wełny z jaka, który skutecznie ochroni cię przed temperaturami bliskimi zeru. Pamiętaj: ze względu na wysokie temperatury w ciągu dnia i odczuwalny chłód 0 °C będzie dla ciebie odczuwalne raczej jak -10 °C.

4. czapki, szaliki i akcesoria

W chłodniejsze noce, kiedy twoje ciało nie jest już w stanie samodzielnie wytworzyć wystarczającej ilości ciepła, zalecamy – w zależności od temperatury i tego, jak bardzo jesteś wrażliwy na zimno – noszenie lekkiej czapki i lekkiego szalika-rurki, aby chronić głowę i szyję przed nadmiernym wychłodzeniem spowodowanym wiatrem. Nasze lekkie czapki i szaliki-rurki, wykonane w 100% z wełny wielbłądziej, idealnie się do tego nadają.

Zimą może się nawet okazać, że trzeba założyć bardzo ciepłą czapkę i szalik. Również w tym przypadku idealnie sprawdzą się nasze grube czapki i grube szaliki w kształcie rurki, wykonane w 100% z wełny wielbłądziej.

5. Inne wskazówki

Prosty koc ratunkowy zawsze warto mieć w plecaku – nawet na pustyni.

Pamiętaj też o odpowiedniej ochronie głowy przed słońcem. Polecamy kapelusz z lekkiego filcu bobrowego o szerokim rondzie, dzięki czemu twarz i kark również będą chronione przed słońcem. Filc bobrowy lepiej blokuje promienie UV i skuteczniej izoluje przed ciepłem niż słoma.

A tak przy okazji: udar cieplny nie jest nawet drugą najczęstszą przyczyną śmierci na pustyni. Po śmierci z powodu hipotermii, drugą najczęstszą przyczyną śmierci na pustyni jest utonięcie. Dzieje się tak, ponieważ kiedy już pada deszcz, woda prawie nie ma gdzie spłynąć i zamiast tego pędzi przez dolinę, powodując gwałtowne powodzie.

Dlatego zawsze noc na pustyni spędza się tylko na dobrze widocznych wzniesieniach, nigdy w wąskich dolinach ani wyschniętych korytach rzek, nawet jeśli wydają się zapewniać schronienie przed lodowatym wiatrem. Pamiętaj też, żeby śledzić prognozę pogody – nawet w odległych rejonach położonych w górę rzeki.