Dlaczego wełna ogrzewa, nawet gdy jest mokra

Dlaczego wełna ogrzewa cię (w pewnym stopniu) nawet gdy jest mokra

Wokół tego, co dzieje się, gdy wełna zmoknie, krąży wiele plotek i mitów. Czy traci swoje właściwości izolacyjne, czy je zachowuje? Czy może nawet generować trochę ciepła? Żeby pomóc ci przygotować się do kolejnej przygody, rzucimy trochę światła na tę sprawę.

Jak dzieje się to z izolacją

Żeby to zrozumieć, najpierw musisz wiedzieć, skąd wełna czerpie swoje właściwości izolacyjne: włókna wełny nigdy nie mają gładkiej powierzchni. Z tego powodu dwa włókna wełny nigdy nie układają się idealnie jedno na drugim, a więc nie tworzą płynnego przejścia.

Zamiast tego, podczas przędzenia wełny powstają niezliczone maleńkie kieszonki powietrzne, które zatrzymują powietrze. Ponieważ nieruchome powietrze bardzo słabo przewodzi ciepło, ciepło Twojego ciała przedostaje się na zewnątrz tylko w bardzo ograniczonym stopniu. Efekt izolacyjny tych kieszonek powietrznych sprawia, że wełna jest doskonałym wyborem w niskich temperaturach, ponieważ zatrzymuje ciepło ciała blisko Ciebie, zamiast oddawać je do zimnego powietrza w otoczeniu. Dzięki temu wełna zapewnia Ci komfortowe ciepło zimą.

Im cieńsze są włókna wełny w materiale, z którego wykonana jest twoja odzież, tym silniejszy jest efekt izolacyjny. Dzieje się tak, ponieważ między cieńszymi włóknami wełny tworzy się wykładniczo więcej mikroskopijnych kieszonek powietrza, które zatrzymują ciepłe powietrze, tworząc w ten sposób warstwę izolacyjną chroniącą przed zimnym powietrzem z zewnątrz.

Ogrzewa nawet po zamoczeniu

Z tego samego powodu nasza wełna z jacy i wielbłąda jest znacznie cieplejsza niż wełna merynosowa. Włókna z jak i wielbłąda są cieńsze niż w przypadku tradycyjnej wełny merynosowej, co pozwala na tworzenie się między nimi większej liczby kieszonek powietrznych, które działają jak warstwa izolacyjna.

Aby zachować efekt izolacyjny, te kieszonki powietrzne muszą pozostać nienaruszone. Bez nich nie ma powietrza, które zatrzymywałoby ciepło i izolowałoby je od ciała.

Magiczne 30–35%

W tym miejscu do gry wkracza coś, o czym na pewno słyszałeś już wiele razy (my też sporo o tym opowiadaliśmy): wełna może wchłonąć do 30% swojej masy w postaci wilgoci, nie sprawiając wrażenia mokrej (na marginesie: nasza wełna z jaka wchłania nawet do 35% swojej masy w postaci wilgoci). Często zaraz po tym pada stwierdzenie: „Dlatego zapewnia ciepło nawet wtedy, gdy jest mokra.”

Ale chwileczkę: co to jedno ma wspólnego z drugim? Wyjaśnienie jest właściwie całkiem proste: do magicznego progu 30–35% własnej wagi tkanina wełniana wchłania wilgoć bez zmiany swojej podstawowej struktury. Wilgoć jest wchłaniana przez same włókna, a nie gromadzi się między nimi. Oznacza to, że kieszenie powietrzne pozostają nienaruszone, a wraz z nimi warstwa izolacyjna zapewniająca ciepło.

W przeciwieństwie do wielu materiałów, których właściwości izolacyjne spadają, gdy tylko dotknie je pierwsza kropla wilgoci, właściwości termiczne wełny pozostają nienaruszone przez dłuższy czas, nawet podczas lekkiego deszczu i pocenia się, zapewniając ci doskonałe ciepło w większości warunków pogodowych.

Po przekroczeniu 30–35% wełna również zaczyna tracić swoje właściwości izolacyjne. Cząsteczki wody wypierają kieszenie powietrzne między włóknami. Ponieważ woda, w przeciwieństwie do powietrza, lepiej przewodzi ciepło, wełna zaczyna oddawać ciepło ciała na zewnątrz, a jej właściwości termiczne pogarszają się.

Jednak wełna traci swoje właściwości izolacyjne wolniej niż inne materiały i zachowuje swoją podstawową strukturę nawet po zamoczeniu, dzięki czemu radzi sobie lepiej niż mokra bawełna i włókna syntetyczne oraz dłużej chroni cię przed zimnem. Ponadto wełna jest hydrofobowa: podczas lekkiego deszczu, w przeciwieństwie do bawełny czy włókien syntetycznych, często pozostaje sucha przez kilka godzin, zachowując w ten sposób swoje właściwości izolacyjne. Kolejna zaleta naszej wełny z jacy i wielbłąda: włosy jacy i wielbłąda są w środku puste i wypełnione powietrzem. Kiedy wełna się zamoczy, woda wypiera kieszenie powietrzne między poszczególnymi włóknami. Jednak pusta przestrzeń wewnątrz włókien, jak i w wielbłądzie, pozostaje wypełniona powietrzem – przynajmniej dopóki nie pływasz w swojej odzieży funkcjonalnej. W rezultacie nawet po całkowitym zamoczeniu wełna z jacy i wielbłąda zachowuje znacznie lepsze właściwości izolacyjne niż inne materiały i rodzaje wełny.

Ponieważ używamy też grubszej dzianiny niż w większości odzieży funkcjonalnej z wełny merynosowej, nasza wełna potrzebuje odpowiednio więcej czasu, by przekroczyć próg wilgotności 30–35%, ponieważ wilgoć początkowo rozkłada się równomiernie po całej tkaninie. Dzięki temu Twoja funkcjonalna odzież z wełny, zarówno zwykłej, jak i wełny wielbłąda, zapewnia ciepło i suchość nawet dwa razy dłużej niż wełna merynosowa.

Nie ma czegoś takiego jak zła pogoda. Jest tylko złe ubranie.

Jak wełna aktywnie wytwarza ciepło

Ale jest jeszcze jedna cecha, która sprawia, że wełna to jeden z najlepszych materiałów na deszczową pogodę: gdy wełna się zamoczy, aktywnie oddaje ciepło.

Ta właściwość wynika z reakcji chemicznej zachodzącej wewnątrz włókna wełnianego. Kiedy wełna styka się z parą wodną, cząsteczka wody wiąże się z wewnętrznym rdzeniem włókna wełnianego w procesie egzotermicznym zwanym adsorpcją. Powstanie wiązań wodorowych uwalnia energię cieplną, która opuszcza wełnę w postaci ciepła.

Więc ten mit jest prawdziwy: dzięki tej reakcji chemicznej wełna nie tylko zatrzymuje ciepło twojego ciała, ale nawet aktywnie je wytwarza.

Im więcej wełny może wejść w reakcję, tym większy jest efekt ogrzewający. Tutaj również nasza odzież funkcyjna z wełny z jaka i wielbłąda ma przewagę: dzięki grubszemu splotowi, którego używamy, zawiera znacznie więcej wełny. W rezultacie nie tylko dłużej utrzymuje cię w suchości, ale także po zamoczeniu uwalnia nawet dwa razy więcej ciepła niż porównywalna odzież funkcyjna z wełny merynosowej.

Gdzie nawet wełna doświadcza swoich ograniczeń

Abyś był przygotowany na swoją kolejną wyprawę, uważamy też za nasz obowiązek poinformować cię o ograniczeniach dotyczących twojej odzieży funkcyjnej.

Pusta struktura włókien wełny, jakiejkolwiek, i wielbłąda zapewnia lepszą izolację niż jakakolwiek inna wełna, gdy jest mokra; nasza grubsza dzianina dłużej osiąga granicę wchłaniania wilgoci, a grubsza tkanina wełniana generuje więcej ciepła dzięki wchłanianiu wilgoci. Jednak przy pewnym poziomie nasączenia wodą efekt izolacyjny znacznie się zmniejsza lub – w przypadku całkowicie przemoczonej odzieży – całkowicie zanika, tak samo jak w przypadku każdego innego materiału.

Dzięki naszej odzieży sportowej opóźniasz moment, w którym izolacyjność wełny zaczyna słabnąć, i ograniczasz utratę ciepła nawet wtedy, gdy materiał jest mokry. Jednak znaczna utrata ciepła nadal ma miejsce, gdy wełna nasączy się do około 80% lub więcej swojej wagi. W tym momencie odprowadzanie ciepła z wilgotnej wełny przeważa nad efektem izolacyjnym włókien pustych w środku oraz ciepłem uwalnianym podczas wchłaniania.

Dobra wiadomość: nasza odzież funkcjonalna jest zaprojektowana tak, że taka sytuacja prawie nigdy nie ma miejsca, nawet podczas intensywnego pocenia się lub wielogodzinnej mżawki. To właśnie sprawia, że nasza odzież funkcjonalna z wełny jagnięcej i wielbłąda jest wyjątkowa.

Jak chronić się przed hipotermią w zimnej i deszczowej pogodzie

Jeśli jednak zdarzy ci się zostać zaskoczonym przez ulewę lub burzę, a nie masz pod ręką kurtki przeciwdeszczowej ani schronienia, oto nasza rada: nie panikuj. Zdejmij wszystkie warstwy wierzchnie, zostawiając tylko warstwę podstawową z wełny z jaka, szalik i czapkę, a warstwę środkową oraz ciepłą warstwę wierzchnią schowaj bezpiecznie do wodoodpornego plecaka. Teraz najlepiej przyspiesz tempo.

Wełna z jaka, podobnie jak twoje ciało, jest zoptymalizowana pod kątem maksymalnej wydajności i potrafi zdziałać niesamowite rzeczy w krótkim czasie: ciepło ciała uwalniane podczas szybkiego ruchu – które jest skutecznie zatrzymywane przez wełnę – oraz ciepło pochłonięte przez wełnę przy pierwszym kontakcie z wodą często zapewnią ci ciepło, dopóki nie znajdziesz bezpiecznego schronienia. Gdy już tam dotrzesz, zdejmij przemoczoną warstwę podstawową i załóż ponownie sweter lub kardigan z wełny z jaka, który pozostał suchy. Odprowadza on resztki wilgoci z ciała i zatrzymuje ciepło w milionach kieszonek powietrznych, dzięki czemu szybko się ogrzejesz i unikniesz hipotermii.